www.niepelnosprawny.org

G.D. Hagstotz i H. Boettcher Hagstotz „Bohaterowie Reformacji” STRESZCZENIE

    „Największy ruch wyzwoleńczy, jaki świat kiedykolwiek widział i jakiego już prawdopodobnie nie zobaczy”1- tak o reformacji wypowiadają się autorzy tej książki. Te przeobrażenia, które można ograniczyć do okresu życia jednego człowieka wpłynęły na wszystkie swery życia nie tylko późniejszych protestantów, ale i katolików.
     Nastąpił wielki rozwój państw narodowych, rządy poszczególnych państw uwolniły się od strachu przed interdyktami, władzę polityczną wytrącono papiestwu „z rąk”.
     G.D. Hagstotz i H. Boettcher Hagstotz są zdania, że reformacji nie wywołał jeden człowiek, przykładowo Luter , jak wielu myśli, ale, że te przeobrażenia są dziełem wielu reformatorów oprócz tego najbardziej znanego, którzy w różnym stopniu się do tego przyczynili i torowali sobie nawzajem drogę do coraz to dalej idących reform.
    Co może dziwić książka nie poświęca więcej czasu większym reformatorom takim jak Luter, Kalwin, czy Zwingli, lecz o każdym z nich  jest opis kilku stron. Występuje tu podział na kraje, z których pochodzą lub ,w których dokonali największych zmian.
    Pierwszym reformatorem, którego przybliżają autorzy jest Jan Hus, męczennik za wiarę, pochodzący z Czech. Był jednym z pierwszych, którzy oddali życie za wiarę. „Przypuszczalnie największą przyczyną jego niezadowolenia było moralne zepsucie kleru. Jego elokwentne przemówienia i ostre uwagi pod adresem bezbożnego życia kleru połączone były z umiejętnością wykazywania niedociągnięć w Kościele, wytykanych odważnie i otwarcie” 2, dzięki temu zyskał sobie wielu zwolenników w swoim kraju, jednak mimo to nie uratował się, nawet list dwustu pięćdziesięciu szlachciców i magnatów nie pomógł, lecz tylko o kilka dni przedłużył życie tego reformatora. Jego poglądy, za które go stracono to m.in.: „Chrystus a nie Piotr skałą, na której zbudowany został Kościół; Pismo Święte jest wystarczającą podstawą w sprawach religii; pośrednictwo księży nie jest potrzebne do zbawienia; msze za zmarłych i czczenie relikwii są bezsensowne” 3. Te dość rewolucyjne przekonania nie odwołał mimo, że widział nadchodzącą swoją śmierć i jak podają źródła Hus,  idąc na śmierć, był zdecydowany na wszystko i spokojny, a w drodze na stos śpiewał i modlił się. Nie okazywał lęku ani nie żałował dokonanego wyboru. Tak wielkie świadectwo jakie złożył  miało wpływ na późniejsze pokolenia nie tylko w jego kraju.
    Spoza kręgów kleru, szlachcic, Hieronim z Pragi był również reformatorem, może nie takiego pokroju jak Jan Hus, którego był przyjacielem, lecz również przysłużył się w dobrym dziele. Rówież uważał podobnie jak Hus, o zepsuciu moralnym w Kościele i wiele poglądów przejął od Wiklifa. Jednak podobnie jak jego przyjaciel został szybko oskarżony i stracony na stosie. Próbował się najpierw ratować odrzucając swe poglądy,  jednak później to odwołał i pełen odwagi i z siłą ponownie umocnił swoją argumentacje na temat m.in zepsucia kleru.
    Thomas Bilney to reformator z Anglii, jego historia rozpoczyna się od czytania Nowego Testamentu w ukryciu, nie chiał, aby się o tym dowiedziano. Pod wpływem tej lektury zmieniły się bardzo jego poglądy. Jednak ten reformator nie odrazu zaczął głosić to co przeczytał, ten jakkolwiek nazwać, może lęk początkowy, przerodził się w późniejsym czasie w pasję dla Chrystusa. Dzięki niemu nawrócili się w późniejszym czasie wielcy reformatorzy m.in.: Latimer, Barnes, Lambert, Warner i inni.
„Towarzyszyła mu tajemnicza moc, którą otrzymywał podczas długich godzin spędzonych na kolanach w swoim pokoju. Modlił się: >>O Ty, któryś jest prawdą, daj mi siłę, abym uczył prawdy, i nawróć przeze mnie bezbożnych, bo kiedyś sam byłem bezbożnym jak oni >>”4. Bilney nie uznawał władzy papieskiej. Prosto i otwarcie, głosił,że Jezus Chrystus wyzwala z grzechu, jak na tamte czasy to była rewolucja, ponieważ powszechnie uważano,że do nieba można się dostać jedynie przez dobre uczynki, posty, odpusty.
    Po penym czasie, gdy wygłosił wiele kazań, oskarżono go o herezję, gdy został osadzony w więzieniu nakazano mu by wyrzekł się tego czego głosił. Bilney uczynił ten krok i po penym czasie zwolniono go. Jednak nie mógł się później z tym pogodzić miał ogromne wyrzuty sumienia – zaparł się wiary , Chrystusa. Przez wiele dni nie mógł odzyskać wewnętrznego spokoju, który został zabrany przez wyrzeczenie się
    Jednak Bóg go nie opuścił i jakiś czas później pełen odwagi powiedział,że już nigdy się nie wyrzeknie Słowa Bożego. Zapewnił przyjaciół, że idzie do „Jerozolimy” (nawiązując do Apostoła Pawła). Wygłosił jeszcze prawdopodobnie dwa kazania po czym został areszowany, a następnie stracony w Lollard’s Pit w głębokiej dolinie otoczonej wzgórzami. Podczas, gdy stos się palił „Bilney trzymał ręce uniesione do góry, na przemian uderzał się w pierś i wzywał Jezusa powtarzając >>Wierzę>>”5.  
    Jednym z większych reformatorów był Miles Corverdale, jego to zasługą było przetłumaczenie Biblii na język ojczysty „Nie zniekształciłem i nie zmieniłem ani jednego słowa Biblii w celu poparcia poglądów jakiejkolwiek sekty, lecz z czystym sumieniem dokładnie i zgodnie z oryginałem przetłumaczyłem to z kilku wiernych przekładów, mając przed oczyma tylko jasną prawdę Pisma Świętego”6. Corverdale  wykazywał w swoich kazaniach, w których występował przeciwko oddawaniu czci obrazom i odprawianiu mszy, wierzył również, że dopiero wyznanie grzechów Bogu, a nie przed księdzem, jest tym właściwym zachowaniem w celu otrzymania odpuszczenia grzechów, sprzeciwiał się noszeniu szat liturgicznych.
    Thomas Cranmer był tym, którego sobie upodobał król Henryk VIII, ponieważ unieważnił jego małżeństwo. Otrzymał też wielkie zaszczyty od władcy. Cranmer był reformatorem kościoła z ramienia króla choć później podzielił los męczenników na stosie. To dzięki niemu zerwano z papiestwem i pozwolono reformacji na pełny rozkwit w Anglii.
    „Człowiek, który był większym kalwinistą niż Kalwin, rzucił Szkocję na kolana, a nawet zmusił królów i królowe, by ugięli się przed nim”7 – tak o John’ie Knox’ie wypowiadają się autorzy książki. Dzięki niemu zaprowadzono pomyślnie dobre reformy umożliwiające rozkwit reformacji . 1 lipca 1560 dzięki niemu parlament powzią uchwałę zniesieniu jurysdykcji papieżai zakazywał odprawianiu mszy.  W ciągu kilku dni wraz z przyjaciółmi stworzył „Confessio Scotica” księgę wyznaniową Kościoła w Szkocji. Knox był wielkim bohaterem narodowym, zarówno pod względem politycznym jak i religijnym. Uczynił on dla swojego kraju więcej niż jakikolwiek innyczłowiek w całej historii Szkocji. Dzięki jego dynamicznej, nieustraszonej osobowości wyprowadził Szkocję z politycznego chaosu i doprowadził do względnej jedności, spójności i uporządkowania życia narodu.
    Jednym z większych reformatorów był William Tyndale, dokonał on przekładu Biblii, która weszła w skład wersji Biblii w 1611 roku zwaną także jako „Biblia króla Jakuba” (King James Version). Chciał aby zwykli ludzie mogli ją czytać.  Jego wrogowie, biskupi, byli wściekli na niego ponieważ w swoim przekładzie Biblii wyparł niektóre kluczowe słowa, którymi posługiwali się i tak na przykład: słowo penance (pokuta)  zastąpił słowem repentance (skrucha) , zamiast confess (wyznać)  acknowledge.
    Wartym wpomnienia jest Jan Wiklif pierwszy z reformtorów, to on utorował drogę innym po sobie w Anglii. Odegrał kluczową rolę w rozwoju politycznym i reloigijnym swojej ojczyzny. „ Ze względu na swą wiedzę oraz nieustraszone postępowanie w obronie prawd biblijnych i praw narodowych został kapelanem króla i jego doradcą”8.
    Wiklif sprzeciwił się władzy papieskiej, gdy ta nakazywała parlamentowi płacić jej 1000 marek, reformator zakazał również eksportowi do Rzymu metali szlachetnych. Wiklif utrzymywał, że wiele zła w Kościele rodzi się z bogactwa i doczesnej władzy, co prowadzi do bałwochwalstwa, a Kościół, aby spełniać swoje powołanie, musi powrócić do prostoty nauki apostolskiej.
    Zwany Francuskim Lutrem Louis de Berquin, który był tam pierwszym męczennikiem oddał wielkie zasługi narodowi tłumacząc dzieła Lutra i Melanchtona. Szczególnie ten bohater potępiał celibat duchowieństwa jako sprzeczny z naukami Biblii „Spotykacie w Piśmie Świętym zwroty małżeństwo niech będzie we czci i nieskalane łoże, ale o celibacie nie znajdziecie tam ani jednego słowa”9  
    Martin Bucer jako rzecznik jedności chciał zjednoczyć luteran i zwinglian, pomimo wielkiego wysiłku jaki w to wkładał nigdy mu się to nie udało, mimo wielu dyskusji na temat Wieczerzy Pańskiej te dwa wyznania nie zjednoczyły się.
    Marcin Luter jako największy reformator tamtych czasów przyczynił się najwięcej do rozkwitu reformacji. Przetłumaczył on Biblię na język niemiecki, tak aby prosty lud umiał ją czytać. Dzięki przyjaciołom i można by rzec splotowi niezwiązanych „wypadków” mógł głosić swoje nauki nie będąc skazanym na więzienie czy karę śmierci.
    Ważną postacią niemieckiej reforacji jest również Filip Melanchton, który otwarcie sprzeciwił się wielu podstawowym naukom Kościoła katolickiego. Twierdził, że w czsie komunii wierzący powinni przyjmować zarówno chleb , jak i wino, duchownym nie należy narzucać celibatu, msza powinna być zniesiona, ponieważ jest szkodliwa dla wierzących, a człowiek jest usprawiedliwiony przez wiarę, a nie przez uczynki.
    Warto również wspomnieć tutaj Menno Simonsa, który był związany z anabaptystami. Na tamte czasy był to kontrowersyjny człowiek podobnie i anabaptyści, którzy byli ze wszystkich wyznań najbardziej prześladowani (wymordowywani) ze względu na swe nauki jak sama nazwa mówi – powtórnie ochrzczeni. Wierzyli między innymi, że nie należy przysięgać, uczestniczyć w wojnach, wytaczać procesów sądowych, karać śmiercią oraz rozwodzić się, z wyjątkiem przypadku cudzołóstwa. Zbory składały sięz osób odrodzonych.
    Co do Włoch to było tam wielu męczenników, reformacja nie rozwinęła się tak jak w Szkocji czy Niemczech. Girolamo Savonarola jako Włoch uczynił wiele dla swej ojczyzny, przez swoje kazania przeciwko wadom i nikczemności duchowieństwa i ciągłe wgłębianie sie w Biblię zaczął miewać podobno widzenia od Boga dzięki czemu pociągną wielu za sobą i zmienił przez to życie tych ludzi.
Głównym tematem jego kazań było oczyszczenie kościoła i przebudowa społeczeństwa na zasadach demokratycznych. Akcentował również na niepodważalny autorytet Pisma Świętego.
    Polskim akcentem reformacji był Jan Łaski „W swojej działalności krytykował mnichów i klasztory oraz kult obrazów i posągów w koścołach...W niektórych poglądach religijnych różnił się znacząco od Lutra i Kalwina, w tym także w kwestii predestynacji”10. Ten polski reformator odrzucił anglikańską liturgię i uczył, że Chrystus jest jedynie symbolicznie obecny w chlebie i winie podczas obrzędu wieczerzy Pańskiej.
    Hans Tausen to bohater reformacji duńskiej, przedłożył królowi swoje 43 artykuły wynikało z nich między innymi:
- Biblia jest wystarczającym źródłem informacji o zbawieniu, usprawiedliwienie jest udzielane z łaski na podstawie wiary, Duch Święty jest trzecią osobą Bóstwa, Kościół jest wspólnotą wierzących, małżeństwo zasługuje na poszanowanie, Wieczerza Pańska jest pamiątką męki i śmierci Jezusa, wszyscy chrześcijanie są kapłanami w Chrystusie Jezusie.
     Reformatorem – królem był Gustaw Waza, podjął się zrewolucjonizować kraj i dzięki silnej woli udało mu się. Pierwsze co zrobił to zerwał z papiestwem poprzez zaprzestaniu wysyłania dziesięciny Rzymowi oraz poprzez zniesieniu władzy nad biskupami przez papiestwo. Dziesięciny przejął skarb państwa. Król targnął się na bogactwa Kościelne, przejął klasztory i uczynił z nich garnizony wojskowe, również wziął część ziemii kościelnej i przekazał w ręce prywatne.
    Jego jedną z największych zalet było to, że nakazał przetłumaczyć Pismo Święte na język Szwedzki. Tak też się stało. Pierwszy Nowy Testament Szwedzki został opublikowany w roku 1526, a jego przekładu dokonali prawdopodobnie Petri Laurenty oraz Olaf i i Andrae Laurentius.
    Gustaw Waza przyczynił się również do wydania przez sejm 22 rozporządzenia co do religii. Była w nich mowa m.in. o konfiskacie własności kościelnej, zniesieniu spowiedzi usznej, swobodzie głoszenia nauk luterańskich, oraz prawie szlachty do odzyskania dóbr, które przekazała kościołowi po 1454r.
    Jedynym reformatorem Hiszpanii  jakiego wymienia ta książka był Francisco de Enzinas. Jego największym dziełem i pomocą dla Hiszpanii było przetłumaczenie na ten język Nowego Testamenu, który zadedykował cesarzowi. Jednak został z tego powodu uwięziony, lecz po pewnym czasie zdołał sie z tamtąd wydostać. Nie widząc zgody w protestantyźmie zmarł młodo w wieku 30 lat.
    Jan Kalwin (Jean Cauvin) Szwajcarski reformator wpisał się w historie jako jeden z tych największych. Choć jak książka podaje był drugim pokoleniem po Lutrze i Melanchtonie, jednak wiele się mu zawdzięcza. Jego doktryna, z której był najbardziej znany to predestynacja – Bóg kieruje losem poszczególnych osób, wierzył również, że człowiek rodzi się ze skłonnością do grzechu, a nie jak to się wypowiadał Luter – z grzechem. Kalwin nigdy nie otrzymał święceń kapłańskich, czy też nie został ordynowany na pastora, wierzył, że otrzymał powołanie od Boga i nie potrzebuje ordynacji. Według niego Wieczerza Pańska miała ściśle duchowe znaczenie. Pozwalał chrzcić dzieci i dorosłych przez pokropienie lub zanurzenie.
    Kalwin zasłyną również z reformacji Genewy „Jego plan zakładał podział miasta na trzy części i zadbanie o to, by w każdej z nich była wystarczająca ilość kaznodziejów, tak, aby każdy z mieszkańców miał możliwość słuchania kazań. Życie ludzi miało być szczegółowo regulowane, a kara za nieposłuszeństwo spadała na wielkich i małych w jednakowym stopniu, jeśli nie udawało im się uzyskać aprobaty Kalwina. Władze miejskie wydawały ostateczną decyzję we wszystkich sprawach – zarówno dotyczących stylu życia, jak i kwestii doktrynalnych – z zasady surowo osądzając wszelkie wykroczenia”11
    Erazm z Rotterdamu był jednym z pierwszym reformatorów, to on wydał grecki i łaciński Nowy Testament, które wstrząsnęły posadami kościoła powszechnego. Wielokrotnie wzywał do powrotu do pierwotnej prostoty chrześcijaństwa, ogarnęło go oburzenie na moralne zepsucie kleru i ogłaszał to. Jednak uniknął stosu ze względu na swoją sławę.
    Zurych to miato działalności Ulricha Zwingliego. Odrzucił on całkowicie mszę, według niego wieczerza Pańska miała znaczenie duchowe, a chleb i wino były tylko symbolami ciała i krwi Chrystusa, a nie rzeczywistym ciałem i krwią Pana.  W tej kwestii różnił się od Lutra z którym prowadził na ten temat dyskusję, która do niczego nie doprowadziła. Zwinglii otwarcie występował przeciwko handlu odpustami. Kiedy chciał wprowadzić jakąś reformę, szedł do rady miejskiej i przedstawiał ją, gdy się zgodzili na nią reformy zostały wprowadzane w mieście i mieszkańcy musieli się podporządkować. Zwingli zginął podczas walki pod miastem Kappel.
    Podsumowując reformacja była jednym z największych wydarzeń  ludzkości, która zmieniła zapatrywania, poszerzyła horyzonty, zaprowadziła pokój i doprowadziła w późniejszym czasie do wzajemnej  tolerancji. Uważam, że ten ruch XVI wieku był czasem pod którym podpisał się sam Bóg, ponieważ ogólne zepsucie kleru musiało doprowadzić do konfrontacji. Prawda i sprawiedliwość musiała się uwidocznić. Dziś, choć można sądzić, że tyle rozlewu krwi nie było potrzebne, można powiedzieć, że tamci reformatorzy torowali nam drogę po której teraz idziemy. Dzięki ich odwadze i gorliwości, gdy szli na stos, my dziś możemy żyć we względnej tolerancji. Obyśmy i w tych czasach podobnie do nich zachowywali ich wiarę i męstwo„Pamiętajcie na wodzów waszych, którzy wam głosili Słowo Boże, a rozpatrując koniec ich życia, naśladujcie wiarę ich” Hebrajczyków 13:27.